Làm gì khi xảy ra tranh chấp đất đai không có sổ đỏ?

Sổ đỏ là giấy tờ quan trọng làm căn cứ chứng minh quyền sử dụng đất của chủ sử dụng. Vậy trong trường hợp, xảy ra tranh chấp đất đai không có sổ đỏ sẽ giải quyết như thế nào? “sổ đỏ” có phải là chứng cứ duy nhất chứng minh cho quyền sử dụng đất. Mời bạn đọc cùng Demaster Land tìm hiểu qua bài viết sau đây.

Cơ sở để giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ

Ngoài sổ đỏ thì những giấy tờ khác được dùng làm cơ sở giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ cũng được pháp luật quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013 như sau:

  • Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
  • Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;
  • Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất; giấy tờ giao nhà tình nghĩa, nhà tình thương gắn liền với đất;
  • Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với đất ở trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đã sử dụng trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;
  • Giấy tờ thanh lý, hóa giá nhà ở gắn liền với đất ở; giấy tờ mua nhà ở thuộc sở hữu nhà nước theo quy định của pháp luật;
  • Giấy tờ về quyền sử dụng đất do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho người sử dụng đất;
  • Các loại giấy tờ khác được xác lập trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 theo quy định của Chính phủ.
Cơ sở để giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ
Cơ sở để giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ

Ngoài ra, theo Khoản 1 Điều 91 Nghị định 43/2014/NĐ-CP quy định căn cứ để giải quyết tranh chấp đất đai trong trường hợp các bên tranh chấp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất (không có sổ đỏ và không có các giấy tờ khác theo Điều 100 Luật Đất đai 2013) thì việc giải quyết tranh chấp được thực hiện dựa theo các căn cứ sau:

  • Một là, chứng cứ về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất do các bên tranh chấp đất đai đưa ra;
  • Hai là, thực tế diện tích đất mà các bên tranh chấp đang sử dụng ngoài diện tích đất đang có tranh chấp và bình quân diện tích đất cho một nhân khẩu tại địa phương;
  • Ba là, sự phù hợp của hiện trạng sử dụng thửa đất đang có tranh chấp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt;
  • Bốn là, chính sách ưu đãi người có công của Nhà nước;
  • Năm là, quy định của pháp luật về giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất.

Hình thức giải quyết tranh chấp đất đai khi không có sổ đỏ

Nhà nước khuyến khích người dân khi xảy ra tranh chấp đất đai mua bán bằng giấy viết tay hãy “bình tĩnh” tự đàm phán, hoà giải nội bộ với nhau. Nếu không tự hoà giải mà cần cơ quan thẩm quyền can thiệp thì sẽ cần thực hiện giải quyết theo trình tự quy định có sự hướng dẫn và làm các thủ tục cần thiết theo luật pháp.

Theo khoản 2 Điều 203 Luật Đất đai 2013, có 02 hình thức giải quyết tranh chấp đất đai khi không có sổ đỏ gồm:

  • Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại UBND cấp có thẩm quyền.
  • Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Tiến hành hòa giải giữa các bên tranh chấp đất đai không có sổ đỏ

Tranh chấp đất đai không sổ đỏ giải quyết thế nào?
Tranh chấp đất đai không sổ đỏ giải quyết thế nào?

Tự các bên hoà giải tranh chấp đất đai không có sổ đỏ

Đây là phương pháp luôn được nhà nước khuyển khích và các bên tranh chấp nên ưu tiên. Cũng là phương pháp giải quyết tranh chấp đất đai khi không có sổ đỏ hiệu quả, nhanh chóng ít tốn thời gian, chi phí, công sức nhất.

Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai không có sổ đỏ tại UBND cấp xã

Tranh chấp đất đai mà các bên không hòa giải được thì gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp để giải quyết. Thủ tụic hoà giải, giải quyết tranh chấp đất đai không có giấy tờ tại UBND cấp xã được thực hiện theo Điều 88 Nghị định 43/2014/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 148/2020/NĐ-CP) như sau:

– Khi nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai, UBND cấp xã có trách nhiệm thực hiện các công việc sau:

+ Thẩm tra, xác minh tìm hiểu nguyên nhân phát sinh tranh chấp, thu thập giấy tờ, tài liệu có liên quan do các bên cung cấp về nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất và hiện trạng sử dụng đất;

+ Thành lập Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai để thực hiện hòa giải.

– Tổ chức cuộc họp hòa giải có sự tham gia của các bên tranh chấp, thành viên Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

– Kết quả hòa giải tranh chấp đất đai phải được lập thành biên bản theo nội dung quy định.

– Sau thời hạn 10 ngày kể từ ngày lập biên bản hòa giải thành mà các bên tranh chấp có ý kiến bằng văn bản về nội dung khác với nội dung đã thống nhất trong biên bản hòa giải thành thì Chủ tịch UBND cấp xã tổ chức lại cuộc họp Hội đồng hòa giải để xem xét giải quyết đối với ý kiến bổ sung và phải lập biên bản hòa giải thành hoặc không thành.

– Trường hợp hòa giải thành mà có thay đổi hiện trạng về ranh giới sử dụng đất, chủ sử dụng đất thì UBND cấp xã gửi biên bản hòa giải thành đến cơ quan có thẩm quyền để giải quyết theo quy định tại Khoản 5 Điều 202 Luật Đất đai 2013.

Trường hợp hòa giải không thành hoặc sau khi hòa giải thành mà có ít nhất một trong các bên thay đổi ý kiến về kết quả hòa giải thì UBND cấp xã lập biên bản hòa giải không thành và hướng dẫn các bên tranh chấp gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp tiếp theo.

Trình tự thực hiện yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ

Trình tự thực hiện yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ
Trình tự thực hiện yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ

Sau khi hoà giải tại UBND xã không thành, các bạn được gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền để tiếp tục giải quyết tranh chấp đất đai không có giấy tờ theo trình tự như sau:

Hồ sơ yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai

+ Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai;

+ Biên bản hòa giải tại UBND cấp xã;

+ Trích lục bản đồ, hồ sơ địa chính qua các thời kỳ liên quan đến diện tích đất tranh chấp và các tài liệu làm chứng cứ, chứng minh trong quá trình giải quyết tranh chấp;

+ Báo cáo đề xuất và dự thảo quyết định giải quyết tranh chấp hoặc dự thảo quyết định công nhận hòa giải thành.

Trình tự thực hiện yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai khi không có sổ đỏ

Theo Điều 89 Nghị định 43/2014/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 148/2020/NĐ-CP), trình tự thực hiện yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai được quy định như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ

– Hộ gia đình, cá nhân nộp hồ sơ tại UBND cấp huyện

– Tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nộp hồ sơ tại UBND cấp tỉnh

Bước 2: Tiếp nhận hồ sơ

Trường hợp nhận hồ sơ chưa đầy đủ, chưa hợp lệ thì không quá 03 ngày làm việc, cơ quan tiếp nhận, xử lý hồ sơ phải thông báo và hướng dẫn người nộp hồ sơ bổ sung, hoàn chỉnh hồ sơ theo quy định.

Bước 3: Giải quyết yêu cầu về tranh chấp đất đai không có giấy tờ

– Chủ tịch UBND cấp huyện/tỉnh giao trách nhiệm cơ quan tham mưu giải quyết

– Cơ quan tham mưu có nhiệm vụ:

+ Thẩm tra, xác minh vụ việc, tổ chức hòa giải giữa các bên tranh chấp, tổ chức cuộc họp các ban, ngành có liên quan để tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai (nếu cần thiết)

+ Hoàn chỉnh hồ sơ trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh/huyện ban hành quyết định giải quyết tranh chấp.

Bước 4: Kết quả giải quyết tranh chấp đất đai giấy tờ viết tay

Chủ tịch UBND cấp huyện/tỉnh ban hành quyết định giải quyết tranh chấp hoặc quyết định công nhận hòa giải thành, gửi cho các bên tranh chấp.

Trường hợp các bên tranh chấp không đồng ý với quyết định giải quyết của UBND cấp có thẩm quyền thì có quyền khiếu nại lên UBND cấp trên trực tiếp, Bộ trưởng Bộ TN&MT hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định về tố tụng hành chính.

Trên đây, là phần chia sẻ của chúng tôi về việc giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ. Những căn cứ pháp lý thay thế sổ đỏ làm chứng cứ giải quyết tranh chấp đất đai không có sổ đỏ chỉ có giấy tờ viết tay. Bạn đọc nắm rõ để khi cần có thể sử dụng giúp cho bản thân mình và người thân giảm những áp lực khi tranh chấp.

>>> Tham khảo thêm bài viết giải quyết tranh chấp đất đai có sổ đỏ

GỌI TƯ VẤN NHẬN BẢNG GIÁ